SKDM Kesin Dönemine Hazırlık: 90 Günlük Eylem Planı

90 Gün Kaldı: Ne Değişiyor?

1 Ocak 2026, SKDM'nin geçiş döneminden kesin dönemine geçtiği tarihtir. Bu tarihten itibaren AB'ye ithalat yapanlar, gömülü emisyonlara karşılık gelen SKDM sertifikaları satın almak zorunda olacaktır. Geçiş dönemindeki yalnızca raporlama yükümlülüğü yerini mali yükümlülüğe bırakıyor (Tüzük 2023/956, Madde 7).

Bu rehber, ihracatçıların ve ithalatçıların son 90 gününü en verimli şekilde kullanması için bir eylem planı sunuyor.

Hafta 1-2: Durum Değerlendirmesi

Veri Boşluklarını Belirleyin

Geçiş dönemindeki raporlama deneyimlerinizi değerlendirin:

• Hangi ürünler için gerçek tesis verisi sunabiliyorsunuz?
• Varsayılan değerlere ne ölçüde bağımlısınız? (Kesin dönemde kullanım çok sınırlı)
• Dolaylı emisyonlar doğru hesaplanıyor mu?
• Öncü madde emisyonları dahil mi?

Doğrulama Gereksinimlerini Anlayın

Kesin dönemde gömülü emisyon verilerinin akredite doğrulayıcılar tarafından doğrulanması zorunludur. Doğrulayıcı seçimi ve sözleşme sürecini şimdi başlatın (Komisyon Uygulama Tüzüğü 2023/1773).

Hafta 3-6: Veri ve Süreç Hazırlığı

Tesis Bazında Veri Dosyalarını Tamamlayın

Her tesis için hazırlanması gereken veri paketi:

İthalatçı İletişim Protokolü

AB'deki ithalatçılarınızla veri paylaşım protokolünü standartlaştırın. Avrupa Komisyonu'nun SKDM rehber belgesinde önerilen format ve içeriklere uygun veri paketleri hazırlayın (Avrupa Komisyonu SKDM Rehberi, 2024).

Hafta 7-10: Doğrulama ve Maliyet Planlama

Doğrulama Sürecini Başlatın

Akredite bir doğrulayıcıyla anlaşma yapın ve ilk doğrulama döngüsünü başlatın. Doğrulama süreci tipik olarak 4-8 hafta sürer ve şunları kapsar:

1. Doğrulayıcının izleme planını incelemesi
2. Tesis ziyareti ve veri kontrolü
3. Doğrulama raporunun hazırlanması
4. Doğrulama beyanının düzenlenmesi

Mali Etki Analizi

SKDM sertifika maliyetini hesaplayın:

Yıllık SKDM Maliyeti = AB'ye İhracat Miktarı × Spesifik Emisyon × Sertifika Fiyatı

Sertifika fiyatı, AB ETS tahsisat fiyatının haftalık ortalamasına bağlıdır. 2025 sonunda AB ETS fiyatı 60-80 EUR/tCO2 aralığında seyretmektedir (ICE, 2025).

Hafta 11-13: Son Kontroller

Kontrol Listesi

• Tüm SKDM kapsamındaki ürünler için tesis bazında emisyon verileri hazır
• Dolaylı emisyonlar doğru hesaplanmış ve dahil edilmiş
• Doğrulayıcı ile sözleşme imzalanmış
• İlk doğrulama döngüsü planlanmış veya tamamlanmış
• AB ithalatçılarına veri paketleri iletilmiş
• SKDM maliyet etkisi finansal bütçeye yansıtılmış
• Karbon fiyatı gelişmeleri (TR-ETS) izleniyor

Acil Eylem Gerektiren Durumlar

Eğer 90 gün kala gerçek tesis verisi sunamıyorsanız, ICAP'ın önerdiği yaklaşımla en azından tesis bazında yakıt tüketimi ve üretim verileriyle hesaplama yaparak varsayılan değer bağımlılığını minimize edin (ICAP, 2023). IPCC Tier 1 emisyon faktörleriyle dönüştürülmüş basit yakıt tüketim verisi bile, kasıtlı olarak sektör ortalamasının üzerinde belirlenen varsayılan değerlerden çok daha iyidir.

Birden fazla üretim tesisi olan şirketler için, AB'ye en yüksek ihracat hacmine sahip tesisi önceliklendirin. Bir tesisin verilerinin doğrulanıp kabul ettirilmesi, tüm tesislerde eksik veriye sahip olmaktan daha değerlidir.

Hazır Olmazsanız Ne Olur?

Kesin döneme hazırlıksız girmenin sonuçları somut ve mali:

Varsayılan değerlerle daha yüksek maliyet. Doğrulanmış tesis verisi olmadan AB ithalatçıları Komisyon'un varsayılan emisyon değerlerini kullanmak zorunda. Bu değerler sektörel emisyon dağılımının üst çeyreğinde veya üzerinde hesaplanıyor (JRC, 2023). Tipik bir Türk EAF çelik üreticisi için gerçek veri (~0,5 tCO2/ton) ile varsayılan değer (~1,3 tCO2/ton) arasındaki fark, mevcut AB ETS fiyatlarında ton başına yaklaşık 60 EUR ek SKDM maliyeti demek. Yıllık 100.000 ton ihracat için bu, önlenebilir 6 milyon EUR maliyet anlamına geliyor.

Müşteri ilişkisi riski. Tedarikçilerinin doğrulanmış veri sunamaması nedeniyle daha yüksek SKDM maliyetine katlanan AB ithalatçıları, veri sunabilen alternatif tedarikçiler arayacak.

Doğrulama darboğazı. Akredite doğrulayıcı kapasitesi sınırlı, özellikle Türkiye'de SKDM özelinde. Kesin döneme kadar bekleyen şirketler bekleme listeleri ve acil prim maliyetleriyle karşılaşabilir.

Kesin Dönemde Beklentiler

Eylem Maddesi: 90 gün kısa bir süre ama yeterli — önceliğiniz veri boşluklarını kapatmak ve doğrulayıcı ile anlaşma yapmak olmalı. Bu iki adım kesin döneme hazırlığın yüzde 80'ini oluşturuyor. Hareketsizliğin maliyeti soyut değil: sevkiyat başına, çeyrek başına Euro cinsinden ölçülebilir.