Çoklu Çerçeve Raporlamasının Gerçekliği
Sürdürülebilirlik raporlaması yapan şirketlerin büyük çoğunluğu birden fazla çerçeveye raporlama yapıyor. GRI Standartları, dünya genelinde en yaygın kullanılan sürdürülebilirlik raporlama çerçevesi olmaya devam ederken, CSRD kapsamındaki ESRS standartları Avrupa'da yasal zorunluluk haline geldi. Bu iki çerçeveye ayrı ayrı raporlama yapmak, veri toplama süreçlerini ikiye katlayabilir ve raporlama ekipleri üzerinde gereksiz iş yükü yaratabilir.
İyi haber: GRI ve EFRAG, bu sorunu çözmek için 2022'den bu yana birlikte çalışıyor. Ortak açıklamalarında her iki kuruluş, standartları arasında yüksek düzeyde uyumluluk sağlamayı ve birlikte çalışabilirliği kolaylaştırmayı taahhüt etti (GRI-EFRAG Ortak Açıklaması, 2022).
GRI ve ESRS: Ortak Zemin
Mimari Benzerlikler
GRI Standartları 2021 revizyonu ve ESRS Set 1, çeşitli yapısal benzerliklere sahip:
- Her iki çerçeve de modüler yapıda — genel standartlar ve tematik standartlardan oluşuyor
- Her iki çerçeve de önemlilik değerlendirmesi gerektiriyor
- Her iki çerçeve de değer zinciri perspektifini benimsiyor
- Her iki çerçeve de yönetişim, strateji, risk yönetimi ve metrikler yapısında organize oluyor
Yüksek Örtüşme Alanları
GRI ve ESRS arasında en güçlü örtüşme şu alanlarda:
Çevresel konular:
- Sera gazı emisyonları (GRI 305 ↔ ESRS E1): Kapsam 1, 2, 3 emisyon verileri büyük ölçüde eşdeğer
- Enerji tüketimi (GRI 302 ↔ ESRS E1): Enerji verisi gereksinimleri neredeyse birebir
- Su kullanımı (GRI 303 ↔ ESRS E3): Çekim, deşarj ve tüketim verileri uyumlu
- Atık yönetimi (GRI 306 ↔ ESRS E5): Atık türleri ve bertaraf yöntemleri paralel
Yönetişim konuları:
- Yolsuzlukla mücadele (GRI 205 ↔ ESRS G1): Politikalar ve eğitim verileri örtüşüyor
- Vergi şeffaflığı (GRI 207 ↔ ESRS G1): Ülke bazlı vergi raporlaması uyumlu
Bu alanlarda GRI'ya göre toplanan veriler, minimum düzenlemeyle ESRS raporlamasında kullanılabilir (GRI Standartları 2021; ESRS Set 1, 2023).
GRI ve ESRS: Temel Farklılıklar
1. Önemlilik Yaklaşımı
Bu, iki çerçeve arasındaki en temel farktır:
- GRI: Etki önemliliği — şirketin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkileri
- ESRS: Çift önemlilik — etki önemliliği VE mali önemlilik (şirketin mali durumu üzerindeki etkiler)
GRI'nın etki önemliliği, ESRS'in çift önemliliğinin bir alt kümesidir. GRI'ya göre önemli bulunan bir konu, ESRS'te de etki perspektifinden önemli olacaktır. Ancak ESRS, ek olarak mali perspektiften de değerlendirme gerektiriyor.
Pratik sonuç: GRI önemlilik değerlendirmesi yapan bir şirket, ESRS için mali önemlilik boyutunu eklemelidir. Sıfırdan başlamak gerekmez.
2. ESRS'e Özgü Veri Noktaları
ESRS, GRI'da bulunmayan bazı spesifik veri noktaları gerektiriyor:
- Mali etkiler: Sürdürülebilirlik risklerinin ve fırsatlarının mali etki tahminleri
- Geçiş planları: İklim geçiş planının detaylı açıklaması (ESRS E1-6 ila E1-9)
- AB Taksonomisi uyumu: Taksonomi uyumlu gelir, sermaye harcaması ve operasyonel gider oranları
- Sektör agnostik metrikler: ESRS 2'deki bazı zorunlu açıklamalar GRI'da karşılıksız
3. Raporlama Sınırları
GRI, şirketin "önemli etkiler" perspektifinden sınır belirlemesine izin verirken, ESRS konsolidasyon kapsamını mali raporlama sınırlarıyla uyumlu tutuyor. Bu farklılık, bazı iştirak ve ortak girişimlerin dahil edilmesi konusunda tutarsızlık yaratabilir.
Pratik Eşleştirme Yaklaşımı
Aşama 1: Veri Envanteri Çıkarma
Halihazırda GRI'ya göre toplanan tüm veri noktalarını listeleyin. Her veri noktası için:
- GRI açıklama numarası
- Veri kaynağı ve toplama sıklığı
- Veri kalitesi seviyesi
Aşama 2: Çapraz Referans Tablosu Oluşturma
EFRAG tarafından yayımlanan birlikte çalışabilirlik rehberini kullanarak her GRI açıklamasını ilgili ESRS veri noktasıyla eşleştirin. Bu rehber, hangi GRI açıklamalarının hangi ESRS gereksinimlerini karşıladığını detaylı şekilde gösteriyor (EFRAG Birlikte Çalışabilirlik Rehberi, 2023).
Tipik eşleştirme sonuçları üç kategoriye düşer:
- Tam eşleşme: GRI verisi, ESRS gereksinimini doğrudan karşılıyor (ek veri gerekmez)
- Kısmi eşleşme: GRI verisi temel oluşturuyor ancak ESRS için ek detay gerekiyor
- Eşleşme yok: ESRS'e özgü veri noktası, GRI'da karşılığı yok (yeni veri toplama gerekli)
Aşama 3: Boşluk Analizi
Kısmi eşleşme ve eşleşme olmayan alanlar için:
- Ek veri gereksinimlerini tanımlayın
- Veri toplama süreçlerini genişletin
- Mevcut GRI veri toplama döngüsüne ESRS ek gereksinimlerini entegre edin
Aşama 4: Birleşik Veri Toplama Süreci
İki ayrı veri toplama süreci yerine, her iki çerçevenin gereksinimlerini karşılayan tek bir süreç tasarlayın. Bu yaklaşım:
- Veri tutarlılığını artırır
- Departmanlar arası iş yükünü azaltır
- Raporlama döngüsünü kısaltır
Örtüşme Oranları: Sayılarla
EFRAG'ın birlikte çalışabilirlik analizine göre:
- GRI çevresel açıklamalarının yaklaşık yüzde 70-80'i ESRS ile doğrudan veya yüksek düzeyde örtüşüyor
- GRI sosyal açıklamalarının yaklaşık yüzde 50-60'ı ESRS ile örtüşüyor
- GRI yönetişim açıklamalarının yaklaşık yüzde 60-70'i ESRS ile örtüşüyor
Bu oranlar, GRI raporlaması yapan şirketlerin ESRS'e geçişte önemli bir avantaja sahip olduğunu gösteriyor.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
- GRI güncellemelerini takip edin: GRI, ESRS uyumunu artırmak için standartlarını güncellemeye devam ediyor
- Mali önemlilik kapasitesi geliştirin: ESRS'in mali perspektifi, GRI deneyimiyle kazanılmamış bir yetkinlik gerektirebilir
- Dijital raporlama hazırlığı: ESRS, XBRL formatında dijital etiketleme gerektirecek — GRI raporlamasında bu zorunluluk yok
- Güvence gereksinimleri farklılaşıyor: CSRD kapsamında güvence zorunluyken, GRI raporlamasında isteğe bağlı
Sonuç: GRI ve ESRS arasındaki yüksek örtüşme oranı, çoklu çerçeve raporlamasını yönetilebilir kılıyor. Sistematik bir eşleştirme yaklaşımıyla mükerrer veri toplama ortadan kaldırılabilir ve her iki çerçevenin gereksinimleri tek bir veri toplama döngüsüyle karşılanabilir.