Küresel Sürdürülebilirlik Raporlamasında Yeni Bir Dönem
Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB), Haziran 2023'te ilk iki standardını yayımladı: IFRS S1 (Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Genel Gereksinimleri) ve IFRS S2 (İklimle İlgili Açıklamalar). Bu standartlar, yatırımcı odaklı sürdürülebilirlik açıklaması için küresel bir temel oluşturuyor (IFRS Vakfı, 2023).
Her iki standart da 1 Ocak 2024'ten sonra başlayan yıllık raporlama dönemleri için geçerli, ancak yürürlük tarihi her ülkenin kendi düzenleyici otoritesinin kararına bağlı.
IFRS S1: Genel Gereksinimler
IFRS S1, bir kuruluşun sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarını açıklama çerçevesini tanımlıyor. Standart, dört temel sütun üzerine inşa edilmiş:
| Sütun | İçerik |
|---|---|
| Yönetişim | Sürdürülebilirlik risklerini ve fırsatlarını izlemek için kullanılan yönetişim süreçleri |
| Strateji | Sürdürülebilirlik riskleri ve fırsatlarının iş modeli ve stratejisi üzerindeki etkileri |
| Risk Yönetimi | Sürdürülebilirlik risklerinin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetimi süreçleri |
| Metrikler ve Hedefler | Performansın ölçülmesi ve izlenmesi için kullanılan göstergeler |
Bu yapı, TCFD (İklimle İlgili Finansal Açıklamalar Görev Gücü) önerilerinden doğrudan evrilmiştir. ISSB, TCFD'nin görevini resmen devralmıştır (FSB/TCFD, 2023).
IFRS S2: İklim Odaklı Açıklamalar
IFRS S2, iklim değişikliğine özel açıklama gereksinimleri getiriyor:
Sera Gazı Emisyonları Raporlaması
Tüm şirketlerin Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını raporlaması gerekiyor. Kapsam 3, orantılılık ilkesi çerçevesinde bazı geçiş kolaylıkları içerse de, uzun vadede zorunlu bir açıklama kalemi (IFRS S2, paragraf 29).
İklim Senaryosu Analizi
Şirketlerin, iklim değişikliğinin iş modelleri üzerindeki potansiyel etkilerini farklı senaryolar altında değerlendirmesi bekleniyor. Bu analiz, fiziksel riskler (aşırı hava olayları, su kıtlığı) ve geçiş riskleri (politika değişiklikleri, teknoloji dönüşümü) olmak üzere iki boyutta ele alınıyor.
Sektör Bazlı Metrikler
IFRS S2, SASB (Sürdürülebilirlik Muhasebesi Standartları Kurulu) sektör standartlarını referans alarak sektöre özel açıklama beklentileri tanımlıyor. Bu sayede farklı sektörlerdeki şirketlerin karşılaştırılabilir veriler sunması amaçlanıyor (IFRS Vakfı, 2023).
Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?
Türkiye, IFRS muhasebe standartlarını benimsemiş bir ülke olarak ISSB standartlarına doğal bir uyumluluk zeminine sahip. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları'nı (TSRS) IFRS S1 ve S2 temelinde geliştirmiştir (KGK, 2023).
Bu durum, Türk şirketlerin TSRS uyumunu sağlarken aynı zamanda ISSB gereksinimlerini de büyük ölçüde karşıladığı anlamına geliyor. TSRS ile ISSB arasındaki temel farklar, yerel düzenleyici eklentiler ve geçiş hükümleriyle sınırlı.
İşletmeler Ne Yapmalı?
- Mevcut raporlama kapasitesini değerlendirin: TCFD çerçevesinde raporlama yapıyorsanız, ISSB'ye geçiş nispeten kolay olacaktır — dört sütunlu yapı birebir aynı. Daha önce hiç sürdürülebilirlik raporlaması yapmamış şirketler, tam S1/S2 gereksinim setine geçmeden önce Kapsam 1 ve 2 emisyonları ile temel yönetişim açıklamalarıyla başlamalı.
- Kapsam 3 veri stratejisi geliştirin: IFRS S2'nin sera gazı açıklamaları, Kapsam 3 dahil tüm kapsamları gerektiriyor. Bir yıllık geçiş kolaylığı Kapsam 3 raporlamasını erteleme imkanı sunsa da, şimdiden veri toplama altyapısını kurmak — 15 Kapsam 3 kategorisinin harcama bazlı taramasıyla başlamak — pragmatik yaklaşımdır.
- SASB sektör metriklerini inceleyin: IFRS S1 Ek B, sektöre özgü açıklamalar için SASB standartlarını referans olarak öneriyor. SICS sınıflandırmasında sektörünüz için tanımlanan 3-7 maddi konuyu ve ilişkili metrikleri belirleyin.
- TSRS uyumunu izleyin: KGK ve SPK düzenlemelerini yakından takip edin. TSRS doğrudan IFRS S1/S2 temelinde geliştirildiğinden, ISSB çerçevesini anlamak TSRS uyumu için temeldir.
- Diğer çerçevelerle eşleştirin: CDP, GRI veya AB müşterilerinden CSRD veri talepleri alıyorsanız, çerçeveler arası eşleştirme tablosu oluşturun. ISSB ile bu çerçeveler arasındaki yüksek örtüşme, tek bir veri toplama sürecinin birden fazla raporlama yükümlülüğünü besleyebileceği anlamına geliyor.
Önemli Not: ISSB, sürdürülebilirlik raporlamasında "küresel temel" olarak konumlanıyor. CSRD gibi bölgesel standartlar bu temelin üzerine ek gereksinimler, TSRS gibi ulusal standartlar ise yerel uyarlamalar ekliyor. ISSB uyumu, birden fazla çerçeveye raporlama yapan şirketler için güçlü bir başlangıç noktası — ve Türkiye'de TSRS uyumu sağlamak, tasarımı gereği büyük ölçüde ISSB uyumunu da sağlamak demek.