ISSB Küresel Benimseme Takibi: Türkiye Nerede Duruyor?

Küresel Bir Standart, Farklı Benimseme Yolları

Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB), Haziran 2023'te IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarını yayımladı. S1, sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamaların genel çerçevesini; S2 ise iklimle ilgili spesifik açıklamaları düzenliyor. Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü (IOSCO), bu standartları Temmuz 2023'te onayladı ve üye ülkelere benimsemelerini tavsiye etti (IOSCO, Endorsement of ISSB Standards, Temmuz 2023).

Ancak küresel bir standart, tek tip bir benimseme anlamına gelmiyor. Her ülke, kendi hukuki altyapısı ve piyasa koşullarına göre farklı bir benimseme modeli tercih ediyor. Bu yazıda, küresel benimseme haritasını çıkarıyor ve Türkiye'nin bu haritadaki konumunu değerlendiriyoruz.

Benimseme Modelleri

IFRS Vakfı'nın Ülke Bazlı Benimseme Rehberi'ne göre, ülkeler ISSB standartlarını üç temel modelde benimsiyor (IFRS Foundation, Jurisdictional Guide to ISSB Standards, 2024):

Tam Benimseme (Adoption)

Standartların ulusal mevzuata olduğu gibi veya minimum değişiklikle dahil edilmesi. Bu modelde standartlar doğrudan yasal çerçevenin parçası olur.

Uyarlanmış Benimseme (Adaptation)

Standartların ulusal bağlama göre uyarlanarak benimsenmesi. Temel ilkeler korunurken, yerel gereksinimler eklenir veya belirli hükümler değiştirilir.

Referans Alma (Building Blocks)

ISSB standartlarının temel yapı taşı olarak kullanılması, ancak ulusal standartların bağımsız olarak geliştirilmesi. AB'nin ESRS yaklaşımı bu modele yakındır.

Küresel Benimseme Haritası

Zorunlu Benimsemeyi Kabul Eden Ülkeler

Türkiye — Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), IFRS S1 ve S2'yi Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) adıyla uyarlayarak yayımladı. TSRS 1 ve TSRS 2, 2024 yılından itibaren kamu yararına ilişkin kuruluşlar için zorunlu hale geldi. Türkiye, ISSB standartlarını zorunlu uygulama takvimi belirleyen ilk G20 ülkelerinden biri konumunda (KGK, TSRS Tebliğleri, 2023).

Nijerya — Finansal Raporlama Konseyi (FRC), ISSB standartlarını 2025'ten itibaren belirli şirket kategorileri için zorunlu kıldı. Nijerya, Afrika kıtasında ISSB'yi ilk benimseyen ekonomi olarak öne çıkıyor.

Brezilya — Comissão de Valores Mobiliários (CVM), ISSB uyumlu sürdürülebilirlik raporlamasını 2026'dan itibaren kademeli olarak zorunlu kılacağını duyurdu. Latin Amerika'nın en büyük sermaye piyasası olarak Brezilya'nın kararı bölgesel sinyaller veriyor.

İleri Düzey Hazırlık Aşamasındaki Ülkeler

Birleşik Krallık — Financial Conduct Authority (FCA), UK Sustainability Disclosure Standards'ı geliştiriyor. ISSB ile yüksek uyumluluk hedeflenirken, İngiliz sermaye piyasasına özgü uyarlamalar yapılıyor. İlk zorunlu raporlama 2026 veya 2027'de bekleniyor.

Japonya — Sustainability Standards Board of Japan (SSBJ), ISSB ile uyumlu ulusal standartlar yayımladı. Zorunlu uygulama takvimi, Tokyo Borsası prime market şirketleri için 2027'den itibaren öngörülüyor.

Avustralya — Australian Accounting Standards Board (AASB), ISSB standartlarını uyarlayan AASB S1 ve S2'yi yayımladı. Zorunlu raporlama büyük şirketler için 2025'te başlıyor ve kademeli olarak genişliyor.

Kanada — Canadian Securities Administrators (CSA), ISSB uyumlu açıklama kuralları üzerinde çalışıyor. Canadian Sustainability Standards Board (CSSB), ulusal standartları geliştirme aşamasında.

Farklı Yaklaşım Benimseyen Ülkeler

Avrupa Birliği — AB, ISSB'yi doğrudan benimsemek yerine kendi standart setini (ESRS) geliştirdi. ESRS, çifte önemlilik yaklaşımıyla ISSB'den daha geniş kapsamlı, ancak ISSB ile birlikte çalışabilirlik (interoperability) üzerine çalışmalar devam ediyor (EFRAG-ISSB Birlikte Çalışabilirlik Rehberi, 2024).

Amerika Birleşik Devletleri — SEC'in iklim açıklama kuralı (Climate Disclosure Rule) hukuki itirazlarla karşılaştı. ABD, ISSB'yi resmi olarak benimsemedi, ancak Kaliforniya eyalet düzeyinde kendi iklim açıklama yasalarını çıkardı.

Türkiye'nin Öncü Pozisyonu

TSRS: Uyarlanmış Benimseme Modeli

Türkiye, ISSB standartlarını "uyarlanmış benimseme" modeliyle benimsedi. KGK, IFRS S1 ve S2'yi Türkçe'ye çevirmekle kalmadı; Türk iş ortamına ve mevzuatına uyarladı. Bu uyarlama sürecinde:

• Temel ilkeler ve açıklama gereksinimleri korundu
• Türk şirketlerinin raporlama kapasiteleri gözetilerek kademeli geçiş hükümleri eklendi
• KGK'nın mevcut denetim ve gözetim altyapısıyla entegrasyon sağlandı

Neden Önemli?

Türkiye'nin erken benimseme kararı birkaç açıdan stratejik öneme sahip:

Uluslararası yatırımcı güveni. ISSB uyumlu raporlama yapan şirketler, uluslararası yatırımcıların beklentilerini karşılıyor. Borsa Istanbul'da işlem gören şirketlerin TSRS raporları, küresel karşılaştırılabilirlik sağlıyor.

AB ticaret ilişkileri. Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olan AB, CSRD/ESRS aracılığıyla kapsamlı sürdürülebilirlik raporlaması gerektiriyor. TSRS uyumu, Türk tedarikçilerin AB'deki müşterilerinin veri taleplerini karşılamasını kolaylaştırıyor.

Bölgesel liderlik. Türkiye, bölgesinde (Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta Asya) ISSB'yi ilk zorunlu kılan ekonomi. Bu pozisyon, Türk sermaye piyasasının uluslararası itibarını güçlendiriyor.

Emsal Ekonomilerle Karşılaştırma

Önümüzdeki Dönem

2025 ve 2026, ISSB benimsemesinde belirleyici yıllar olacak. Birleşik Krallık ve Japonya'nın zorunlu uygulama takvimlerini netleştirmesi, ISSB'nin küresel kapsama alanını önemli ölçüde genişletecek. IFRS Vakfı'nın 2024 sonunda yayımladığı verilere göre, dünya sermaye piyasalarının yüzde 60'ından fazlası ISSB'yi benimseme sürecinde veya aktif olarak değerlendiriyor.

Türkiye, bu süreçte öncü pozisyonunu koruyarak hem şirketlerin uluslararası rekabet gücünü artırabilir hem de bölgesel bir bilgi ve deneyim merkezi haline gelebilir.

Önemli: TSRS uyumu sadece bir raporlama yükümlülüğü değil, aynı zamanda stratejik bir fırsat. Erken benimseme deneyimi, Türk şirketlerini küresel yatırımcılar ve ticaret ortakları için tercih edilir kılıyor.