ESRS E1 Nedir?
ESRS E1 (İklim Değişikliği), CSRD kapsamındaki Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları'nın çevre ayağındaki ilk ve en kapsamlı standarttır. Komisyon Yetkilendirilmiş Tüzüğü 2023/2772 ile yürürlüğe giren ESRS E1, şirketlerin iklim etkisini, risklerini, fırsatlarını ve geçiş stratejisini açıklamasını gerektirmektedir.
ESRS E1, çifte önemlilik değerlendirmesinde iklim konusunun önemli bulunması halinde zorunludur. Ancak pratikte, büyük şirketlerin büyük çoğunluğu için iklim konusu önemli çıkmaktadır (EFRAG, 2023).
Açıklama Gereksinimleri (E1-1'den E1-9'a)
E1-1: Geçiş Planı
İklim değişikliği azaltımına yönelik geçiş planı — Paris Anlaşması'nın 1,5°C hedefiyle uyumlu olmalıdır:
- Dekarbonizasyon kaldıraçları ve eylemleri
- Yatırım planları ve sermaye tahsisi
- Hedefler ve ara hedefler
- Bağımlılıklar ve varsayımlar
E1-2: Politikalar
İklim değişikliği azaltımı ve adaptasyonuna ilişkin politikalar.
E1-3: Eylemler ve Kaynaklar
İklim hedeflerine ulaşmak için alınan eylemler ve ayrılan kaynaklar — yatırım tutarları ve zaman çizelgeleri dahil.
E1-4: Hedefler
İklim değişikliği azaltımı ve adaptasyonu hedefleri:
- Mutlak ve yoğunluk bazlı hedefler
- Baz yılı ve hedef yılı
- Bilim temelli hedeflerle uyum (SBTi referansı)
- Kapsam bazında ayrıştırma
E1-5: Enerji Tüketimi ve Karışımı
Toplam enerji tüketimi, yenilenebilir/yenilenemez ayrımı, enerji yoğunluğu.
E1-6: Sera Gazı Emisyonları (Kapsam 1, 2, 3)
En detaylı açıklama gereksinimidir:
| Alt Gereksinim | İçerik |
|---|---|
| Kapsam 1 | Doğrudan emisyonlar (tCO2e) |
| Kapsam 2 | Dolaylı enerji emisyonları (lokasyon ve piyasa bazlı) |
| Kapsam 3 | Değer zinciri emisyonları (kategori bazında) |
| Toplam | Kapsam 1+2+3 toplamı |
| Yoğunluk | Gelir veya üretim birimi başına emisyon |
GHG Protokolü Kurumsal Standardı referans metodoloji olarak belirlenmiştir (Komisyon Yetkilendirilmiş Tüzüğü 2023/2772, ESRS E1).
E1-7: Karbon Uzaklaştırma ve Azaltım Projeleri
Karbon kredileri ve karbon uzaklaştırma projelerine ilişkin açıklamalar. Bu kredi ve projeler emisyon azaltım hedeflerinden ayrı raporlanmalıdır.
E1-8: İç Karbon Fiyatlandırması
Şirket içi karbon fiyatlandırma mekanizmaları varsa açıklanmalıdır.
E1-9: Finansal Etkiler
İklim değişikliğinin finansal etkileri: fiziksel risklerden ve geçiş risklerinden kaynaklanan mali etkiler.
Pratik Uygulama Rehberi
Adım 1: Çifte Önemlilik Bağlantısı
ESRS E1 açıklamaları, çifte önemlilik değerlendirmesindeki iklim konusu bulgularıyla doğrudan bağlantılıdır. Önemlilik değerlendirmesinde belirlenen etkiler, riskler ve fırsatlar (IRO'lar) E1 açıklamalarının temelini oluşturur.
Adım 2: GHG Protokolü Uyumlu Envanter
ESRS E1-6, GHG Protokolü'nün Kurumsal Standardı ile uyumlu sera gazı envanteri gerektirir. Kapsam 2 için hem lokasyon bazlı hem de piyasa bazlı raporlama zorunludur.
Adım 3: Geçiş Planı Hazırlama
E1-1 geçiş planı, SBTi hedefleriyle uyumlu bir dekarbonizasyon stratejisi içermelidir. GFANZ (Glasgow Finansal İttifak) geçiş planı çerçevesi faydalı bir referans sunar.
Adım 4: Finansal Etki Değerlendirmesi
E1-9, iklim risklerinin finansal tablolara yansımasını gerektiren kritik bir gereksinimdir. Fiziksel riskler (varlık değer kayıpları) ve geçiş riskleri (stranded assets) değerlendirilmelidir.
ESRS E1 ve Diğer Çerçeveler
| ESRS E1 Gereksinimleri | CDP | ISSB | SBTi |
|---|---|---|---|
| Geçiş planı (E1-1) | C3 | S2.14 | Hedef doğrulama |
| Emisyonlar (E1-6) | C6 | S2.29 | Baz yıl verileri |
| Hedefler (E1-4) | C4 | S2.33 | Hedef belirleme |
| Enerji (E1-5) | C8 | Sektörel | - |
| Finansal etki (E1-9) | C2 | S2.20 | - |
ESRS E1'e uyum sağlayan bir şirket, CDP anketinin ve ISSB'nin iklim açıklamalarının büyük bölümünü de karşılamış olur.
Eylem Maddesi: ESRS E1, CSRD'nin en veri yoğun standardıdır. GHG Protokolü uyumlu envanter ve geçiş planı olmadan bu standarda uyum sağlamak mümkün değildir — bu iki bileşenle başlayın.